Loading images...

Archivo de la categoría ‘Sin categoría’

25N. Aos ollos de dehistoria

p044_0051

Cada día pasan polas nosas máns un feixe de documentos históricos, a maioría relativos a situacións e lugares cotiáns. Asuntos alegres ou tristes, todas as cousas da vida teñen acollida nun escrito público ou privado e no traballo da Historia é doado dar con elas.

Un deses temas que de cando en vez agroma nos papeis é o da violencia machista.

E é curioso porque o atopamos en escritos e libros dos séculos medievais e modernos, que son os que mais miramos nestes últimos meses (polos encargos que temos).

Dado que acostumamos a pensar neses tempos como violentos e, desde logo, nada dados a igualdades e feminismos, porqué chaman a nosa atención estas referencias? Pois por unha banda porque a maioría fan alusión ás historias de mulleres que presentaron denuncia ante a xustiza e por outra porque os textos deixan ver que xunto ao silencio complice dalguns había tamén reproche social a estes comportamentos. Si, os antigos nunca deixan de sorprendernos.

Pode que as solucións que as sociedades antigas daban á violencia exercida ás mulleres non sexan satisfactorias aos nosos ollos, pois estaban dentro das súas lóxicas legais e culturais, pero isto non quere dicir que fosen tolerantes con estes comportamentos. Antes ao contrario.

Poñamos un exemplo, Xoán Afonso de Tenorio, mercador ourensán, foi condeado en 1465 a recoñecer públicamente que batera repetidamente á súa muller e tivo que ofrecer bens que avalasen o seu compromiso de non volver a facelo; so así Elvira Rodríguez volvería con el. Pode parecer un castigo leve pero o certo é que a condena pública e a fianza deberon marcar a este home de por vida nun contexto social e económico pechado, como é o dunha vila galega medieval.

Asi pois, había homes que batían nas mulleres pero é evidente que a vida penada -como a chama o documento- de Elvira non era abertamente consentida pola súa comunidade.

Isto vemolo tamén en contextos de violencia extrema e xeralizada, como os tempos previos á Guerra Irmandiña. Daquela Tareixa Gómez obtivo unha importante sentenza ao seu favor. Denunciou en 1458 a Xoán -criado de Xoán de Novoa, fidalgo- porque estando ela mansa et segura e non fasendo mal nen nojo a persoa alguna, porque mal devese reçeber, el mencionado Juan aderençara a ella et a tomara por los cabellos e a levara arrastro por dormir con ela. Foi o seu valor á hora de facer a denuncia e o compromiso das testemuñas (2 homes) o que condenou ao criado.

E coma estes, hai moitos casos nos documentos galegos, que falan dunha lacra social que aínda que exista de sempre non foi consentida por sistema, e disto temos que tirar exemplo.

Tamén hai noticias -máis dispersas polo tipo de documentos que manexamos non porque non sucederan- a situacións de acoso, violacións e mesmo asesinato, dentro dos ámbitos máis cotiáns. Aquí, denunciar era máis dificil pois ao careceren de plena capacidade legal, as mozas e mulleres casadas non podían acudir aos tribunais directamente pero tamén hai historias que son exemplo aínda hoxe.

Coñecemos, por tanto, só algunhas das historias de vida marcadas pola violencia, a desigualdade e o machismo e podemos recuperar algunhas noticias dispersas, ás veces pouco máis que un nome e un suceso.

Así a lectura destes documentos deixa un sabor agrio e o corazón encollido. Temos os nomes e as historias e podemos imaxinar outras cousas delas pero pouco máis temos para render homenaxe á resiliencia, memoria e coraxe destas mulleres ou para traer ao presente historias como a de Catarina de Lermo, veciña da parroquia de San Xoán, asasinada en 1568 por Francisco Rodríguez, procurador de causas na cidade de Santiago.

Non podemos evitar a presenza destes feitos nos documentos históricos que hoxe temos, porque o pasado xa pasou. Gustaríanos, iso si, que non estiveran naqueles que queden da nosa sociedade, que o noso tempo estea connotado por un comportamento alleo aos nosos valores. Está na nosa man.

A FESTAS DO APÓSTOLO, O QUE NON SABÍAS

alamedaEn Compostela, as festas na honra do patrón Santiago son de sempre o maior acontecemento no ciclo anual da cidade. As funcións relixiosas eran as máis solemnes, sofisticadas e concorridas de cantas ao longo do ano había na basílica pero había tamén unha parte lúdica e festiva.
Son ben coñecidas as touradas e os espectáculos pirotécnicos, tamén a concorrencia de compañías teatrais e a chegada de tratantes e bestas á Feira, que era unha das máis importantes do reino. Pero había tamén unha concorridísima carreira hípica, a do Cendal e mesmo torneos cabaleirescos, procesións cívicas, concertos de Banda, “paseo de moda”,… e, como non, iluminacións artísticas na Alameda e no Obradoiro. Mudaron moitas cousas, pero perviven outras.

Na nosa Factoría dehistoria, deixamosvos unha pequena nota sobre o tema.

 

 

 

 

 

O fútbol en Vigo. Reconto antigo

Sen ánimo de resultar localistas, e ao fío dun artigo publicado hoxe no xornal El País, parécenos interesante lembrar un testemuño a este respecto dun viaxeiro que estivo en Vigo en 1905 e que describe a fonda implantación deste deporte na cidade.historia futbol galicia

Fialho de Almeida estivo en Galicia en 1905 e deixou un detallado reconto da súa viaxe. É un retrato fabuloso das nosas cidades e vilas. Na súa estancia en Vigo, menciona dúas veces os partidos de futbol e resulta sorprendido pola afección dos vigueses ás prácticas deportivas.

A mania do sportismo domina. Jogam o criket e footbool com os ingleses; têm velódromo, pedalam… Entre o jardim da Alameda e o velódromo, junto ao cais, há um campo de árvores onde os rapazitos a toda hora jogam a péla e o criket que parecem jogos muito do seu entusiasmo; altercam, disputam, de meias caídas, arregaçados, vermelhos, dando pontapés na bola, safanões nos camaradas, caindo, e os mira! e os coños! e os hodidos a cada paso cruzam na disputa. Estes jogos, escuso de dizer, os exercitam. São ingleses, obrigam-nos a correr, os galegos pegam neles com simpatia, visto a súa predileção para os jogos…

Domingo: footbool. No campo entre a alameda ou jardim público e velódromo, entre ingleses e galegos, grande concorrência de mirones de todas as clases, a péla salta a alturas inverosímeis com pontapés galegos e ingleses. Os rapazes trigueiros e loiros, em trajes próprios, de camisola arregaçada de mangas e joelhos à mostra, disputam bravamente o jogo. De quando em quando, trovoadas de aplausos, amor próprio lisonjeado quando algum lance do jogo é favorável à Galiza. Até os garotos estavam interesados… Esse domingo as lojas estiveram fechadas; gente rica e pobre foi para o campo, recolhendo tarde, con merendas

 

Hai cen anos: Tregua de Nadal

Christmas_Truce_1914En breve celebraremos o centenario da chamada Tregua de Nadal, un alto -breve e informal- na I Primeira Guerra Mundial no que os soldados dos dous bandos compartiron comida, oracións e sentimentos.

Non foi en todas as frontes, nen ao mesmo tempo; algúns mesmo xogaron tamén un partidiño de futbol. En ningún caso tiveron autorización dos altos mandos, desconfiados do resultado da confraternización.

Este foi, sen dúbida, un deses episodios que amosan o lado humano dos conflictos bélicos. Esta guerra, que ía a ser a máis rápida, é tan próxima a nos -no tempo e na mentalidade- que conservamos moitísimos testemuños non só dos mandamases senón tamén dos soldados e dos civís e é doado comprender o seu medo, cansanzo, morriña…

Con motivo do centenario, un senfín de proxectos nos axudan a achegarmonos a aquela guerra e ao seu tempo. Podedes aproveitar estes días para curiosear neles: tendes filmes recuperados, cartas (en vista panorámica ou mesmo a recompilación completa das que pertencen a un só soldado) ou fotos.

E, por suposto, a sempre panorámica pero completísima Wikipedia, mais completa en inglés; e o magnifico site dos arquivos públicos británicos con todo tipo de materiais e o da Biblioteca Virtual Europea (Europeana) con achegas de moitos paises.

Finalmente, e ao fío de como un acontecemento histórico pode usarse para empoderar unha marca comercial, deixamosvos con este anuncio, premiado como o mellor do ano no UK.

Bo Nadal a todos e todas e os nosos mellores augurios para o 2015

O centenario da aparición do Pergamiño Vindel

En 1914 tivo lugar un achado que revolucionou os coñecementos sobre a lírica medieval galego-portuguesa. Pedro Vindel, libreiro, atopou nun vello exemplar dunha obra de Cicerón un pergamiño que acabaría levando o seu nome.

O Pergamiño Vindel contiña un cancioneiro do poeta galego Martín Códax e, o que é máis relevante, a música que acompaña a 6 das sete pezas que recolle. Por vez primeira, quedou probado que as nosa lírica profana naceu para ser acompañada por música, máis para ser interpretada ante un público que para ser lida no recollemento individual.

Foi un descubrimento capital que inseriu esa poesía nun contexto diferente; a súa sonoridade, ritmo, a lingua mesma, teñen un novo significado sobre o que os investigadores reflexionaron e traballaron durante este século.

A obra do xograr Martín Códax está indisolublemente unida a Vigo, que era un lugar aínda pequeno pero que comezaba a agromar; a hoxe cidade é o pano de fondo das inquedanzas da moza enamorada, o escenario dos santuarios aos que acode, o espazo deses bailes que doadamente imaxinamos ao ler as cantigas (por exemplo, a sexta), o mar que a acompaña mentres agarda.

A Noite Branca que se celebra en Vigo este 8 e 9 de agosto, terá como lema e obxectivo, precisamente achegar á cidadanía o Pergamiño Vindel, o Vigo Medieval e a figura de Martín Códax. Si, o centenario do achado é unha oportunidade excepcional para revisitar o pergamiño e o poeta que fixeron universal a lírica profana galega.

Aquí podedes descargar o pdf do folleto sobre o evento, que contén todos os textos.

Uso de cookies

Este sitio web utiliza Cookies propias e de terceiros para recompilar información coa finalidade de mellorar os nosos servizos. Si continua navegando, supón a aceptación da instalación das mesmas. O usuario ten a posibilidade de configurar o seu navegador podendo, si así o desexa, impedir que sexan instaladas no seu disco duro, aínda que deberá ter en conta que dita acción poderá ocasionar dificultades de navegación da páxina web. Política de cookies - Condicións de uso.

ACEPTAR
Aviso de cookies